ब्रेट एच म्याकगर्क वासिङ्टन डिसी
वासिङ्टन डिसी । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प नोबेल शान्ति पुरस्कार जित्ने आफ्नो लक्ष्य लुकाएर राखेका छैनन्। उनका समर्थकहरूले उनी यस पुरस्कारका लागि योग्य रहेको बताएका छन् भने आलोचकहरूले उनलाई विवादास्पद नीतिका कारण यो पुरस्कारका लागि अयोग्य ठहर्याउँछन्।
ट्रम्पले यस शताब्दीका दुई गम्भीर द्वन्द्वहरू— गाजा र युक्रेनको युद्ध उत्तराधिकारमा पाएका छन्। यी दुवै मोर्चामा अहिले सहमतिको खाका देखिन थालेको छ। ट्रम्प र उनको टोलीले साँच्चै शान्ति दिलाउन सक्छन् कि सक्दैनन् भन्ने स्पष्ट छैन, तर यदि उनीहरू सफल भए भने, नोबेल समितिले यस उपलब्धिलाई सम्मान गर्दै ट्रम्पलाई प्रतिष्ठित पुरस्कार दिनुपर्छ।
- युक्रेन युद्धको समाधान
पुटिन, जेलेन्स्की र युरोपेली नेताहरूसँग नौ महिनाको छलफलपछि युक्रेनमा एउटा सम्झौताको खाका तयार भएको देखिन्छ, जसमा मुख्य दुई तत्त्वहरू छन्:
१. सुरक्षा ग्यारेन्टी: अमेरिका र नेटो सहयोगीहरूबाट युक्रेनको सार्वभौम क्षेत्रको रक्षाका लागि सैन्य आपूर्ति गर्ने प्रतिबद्धता।
२. जग्गा आदानप्रदान: पूर्वी युक्रेनको हालको सम्पर्क रेखामा सुरक्षित सीमा पुनर्स्थापित गर्न र दीर्घकालीन शान्तिका लागि केही भूमि आदानप्रदान गर्ने।
युक्रेन सुरक्षा ग्यारेन्टी बिना भूमि आदानप्रदानमा सहमत हुने छैन, र रुस पनि क्षेत्रीय नक्साको सम्झौता बिना आफ्नो विनाशकारी युद्ध रोक्ने छैन। यो सम्झौता कार्यान्वयन गर्न अमेरिका र नेटोबाट युक्रेनलाई निरन्तर सैन्य सहयोग (एयर डिफेन्स र लामो दूरीका मिसाइलहरू) आवश्यक छ। यसका साथै मस्कोमाथि प्रतिबन्ध र आर्थिक दबाब पनि बढाउनुपर्छ।
ट्रम्पले यो दृष्टिकोणलाई समर्थन गरेको देखिन्छ। युरोपेलीहरूले समेत रुसको जफत गरिएको ३०० अर्ब डलरभन्दा बढी सम्पत्ति युक्रेनको अर्थतन्त्र र रक्षाका लागि ऋणको रूपमा प्रयोग गर्ने विषयमा छलफल गरिरहेका छन्। यदि ह्वाइट हाउस यो दृढ दृष्टिकोणमा अडिग रहेमा, पुटिन अन्ततः सम्झौता गर्न बाध्य हुने सम्भावना बढ्नेछ।
रुसले यो युद्धमा १० लाखभन्दा बढी सैन्य हताहती भोगेको छ र उसको अर्थतन्त्र दबाबमा छ। यदि ट्रम्पले युद्ध अन्त्य गर्न दबाब कायम राख्न सके भने, नोबेल समितिले २०२६ को पुरस्कार घोषणा गर्नुअघि सम्झौता सम्भव छ।
- गाजा युद्धको अन्त्य
ट्रम्पले पदभार ग्रहण गर्दा बाइडेन प्रशासनले गाजा युद्ध समाप्त गर्ने उद्देश्यले ल्याएको तीन-चरणको युद्धविराम लागू भएको थियो। तर यो युद्धविराम मार्चमा पहिलो चरणपछि टुट्यो। त्यसपछि इजरायलको सघन सैन्य कारबाही र मानवीय सङ्कटले स्थिति खराब बन्यो।
तर, दुई हप्ताअघि ट्रम्पले युद्ध अन्त्य गर्न २०-बुँदे योजना प्रस्तुत गरे। यस योजनामा इजरायलले कब्जा वा अतिक्रमणको विचार त्याग्नुपर्ने र हमासले गाजामाथि आफ्नो नियन्त्रण त्याग्नुका साथै सबै बन्धकहरूलाई रिहा गर्नुपर्ने सर्तहरू छन्। यस योजनालाई इजरायल र साउदी अरब, कतार, इजिप्ट लगायत धेरै अरब तथा मुस्लिम-बहुल राज्यहरूले समर्थन गरेका छन्।
अब एकमत छ कि युद्ध समाप्त भएपछि हमास गाजाको नियन्त्रणमा रहन सक्दैन, र गाजामा सुरक्षा पुनर्स्थापित गर्न अमेरिकाको नेतृत्वमा अन्तर्राष्ट्रिय प्रयास आवश्यक छ। हमासले पनि योजनालाई सशर्त समर्थन गरेको छ र इजिप्टमा बन्धक रिहाइ तथा प्यालेस्टिनी कैदीहरूको आदानप्रदानबारे वार्ता भइरहेको छ।
ट्रम्पले हमास र इजरायल दुवैलाई दबाब दिइरहेका छन्। यो योजना हमासले नियन्त्रण गुमाएका क्षेत्रहरूमा उसको सहमतिको पर्बाह नगरी लागू हुने स्पष्ट पारिएको छ, जसले युद्धको अन्त्य र हमासविहीन गाजाको नयाँ वास्तविकता ल्याउन सक्छ।
इजरायलले पनि गाजालाई पुनः कब्जा वा पुनर्वास गर्ने कुनै पनि योजना त्याग्नुपर्छ, र प्यालेस्टिनी आत्मनिर्णय र राज्यको लागि विश्वसनीय मार्ग स्वीकार गर्नुपर्छ। यस योजनाले गाजा युद्ध अन्त्य गर्ने र इजरायली तथा प्यालेस्टिनीहरूबिच दीर्घकालीन शान्तिको बाटो स्पष्ट गरेको छ। जसले यो भयानक युद्ध रोक्न चाहन्छ, उनीहरूले हमासलाई सर्तहरू तुरुन्त स्वीकार गर्न आह्वान गर्नुपर्छ।
- ट्रम्पको ओस्लोको टिकट
नोबेल शान्ति पुरस्कार हरेक वर्ष डिसेम्बर १० मा प्रदान गरिन्छ र समितिले त्यसको दुई महिनाअघि (अक्टोबर १० मा) विजेता छान्छ। ट्रम्पले यस हप्ता पुरस्कार जित्ने आशा गरे पनि त्यो असम्भव छ।
तर, अर्को वर्ष पुरस्कारको १२५ औँ वार्षिकोत्सव हो, र यदि ट्रम्पले आगामी वर्षभित्र यी दुई युद्धको अन्त्य गर्न सके भने, उनी २०२६ को १२५ औँ नोबेल शान्ति पुरस्कारका लागि सशक्त दाबेदार हुन सक्छन्।
राष्ट्रपति ट्रम्प र उनको प्रशासनबारे जेसुकै सोचाइ भए पनि, युद्ध र शान्तिका यी दुई सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण मुद्दाहरूमा उनी सफल होउन् भन्ने हामी सबैले कामना गर्नुपर्छ।
प्रकाशित मिति: २२ आश्विन २०८२, बुधबार
प्रतिक्रिया